Wyspa Man wprowadzi bezpłatne środki higieny menstruacyjnej

Kobiety i dziewczęta na Wyspie Man będą mogły bezpłatnie dostać podpaski i tampony. Ustawa w tej sprawie ma już zgodę królewską, ale przepisy zaczną obowiązywać dopiero w październiku 2027 roku.

Co przewiduje ustawa

Projekt ustawy o bezpłatnym udostępnianiu środków higieny menstruacyjnej zgłosiła w 2024 roku posłanka Joney Faragher, jako inicjatywę poselską, a nie rządową. Za wdrożenie programu odpowiada teraz departament zdrowia publicznego. Jego szef, Matt Tyrer, podkreśla, że chodzi o artykuły o znaczeniu zdrowotnym, a nie o dodatek.

Według niego dostęp do tych produktów sprawia też, że kobiety i dziewczęta nie muszą opuszczać zajęć w szkole, pracy ani codziennych aktywności. Program ma obejmować m.in. gospodarstwa domowe o niskich dochodach. Tyrer ujął to tak:

„To podstawowe produkty zdrowotne i higieniczne, które są niezbędne, a nie opcjonalne” – powiedział Matt Tyrer, dyrektor zdrowia publicznego.

Wyspa Man idzie śladem Szkocji i Irlandii Północnej, gdzie podobne programy już działają.

Inicjatywa oddolna i jej obawy

Zmiany od kilku lat promuje Manx Menstrual Movement, założone w 2023 roku przez Rhian Evans i Nicki Gaskell. Aktywistki zaczęły od rozmów o ubóstwie menstruacyjnym, a potem ustawiły w różnych miejscach wyspy punkty zbiórki darowizn. W bibliotece miejskiej w Douglas działa też stanowisko, z którego każdy może wziąć potrzebne produkty. Do posłanki Faragher zwróciły się w 2024 roku i chwalą ją za dużo pracy „za kulisami”.

Evans nazywa zgodę królewską sprawą „długo wyczekiwaną”, choć przyznaje, że ma ona także gorzki wydźwięk, bo potwierdza istnienie problemu ubóstwa menstruacyjnego na wyspie. Stanowisko w bibliotece miało być rozwiązaniem tymczasowym, ale aktywistki chciałyby, żeby zostało.

Co jeszcze trzeba ustalić

Do wejścia przepisów w życie zostało sporo czasu i urzędnicy zapowiadają konsultacje z mieszkańcami. Becky Rolwey, odpowiedzialna w służbach zdrowia publicznego za kontakt ze społecznościami, zwraca uwagę, że nikt nie powinien się wstydzić sięgania po te produkty. Dotyczy to także ojca, brata czy kolegi, który odbiera je dla kogoś bliskiego. W ciągu najbliższego roku trzeba też wybrać najlepsze i najbardziej zrównoważone produkty. Rolwey zaznacza, że tanie podpaski nie wystarczają każdemu.

Nie wiadomo jeszcze, gdzie dokładnie będzie można je odbierać. Wśród możliwych miejsc wymieniono:

• urzędy samorządowe,
• szkoły,
• biblioteki,
• bank żywności Isle of Man Foodbank,
• organizacje charytatywne.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Wyspa Man to samorządne terytorium zależne Korony brytyjskiej, które nie należy do Unii Europejskiej, więc nowe prawo nie dotyczy bezpośrednio Polski. Pokazuje jednak kierunek, w którym idą niektóre kraje: traktowanie środków higieny menstruacyjnej jako elementu polityki zdrowotnej i społecznej, a nie wyłącznie prywatnego wydatku.

Temat ubóstwa menstruacyjnego pojawia się również w polskiej debacie publicznej, a lokalne akcje wspierające osoby w trudnej sytuacji finansowej prowadzą organizacje społeczne. Rozwiązania z innych krajów, w tym dystrybucja w szkołach, bibliotekach i punktach pomocy, bywają przywoływane jako przykłady do rozważenia. Czy podobny program powstanie w Polsce, zależy od decyzji władz krajowych i samorządów, a na Wyspie Man efekty będzie można ocenić dopiero po 2027 roku.

Źródło: BBC News – „Period products ‘essential not optional’”